خواص تغذیه‌ای و محتوای لیکوپن در پودر گوجه

پودر گوجه فرنگی یک منبع متمركز از ليكوپن وآنتى اكسيدان‌هاست كه به واسطه حذف آب، مقدار ليكوپن وفيبر در واحد وزن افزايش مى يابد؛ مطالعات مرورى نشان مى دهند مصرف بالاتر ليكوپن با كاهش نسبى خطر برخى سرطانها ومرگ ومير مرتبط است

چرا پودر گوجه ارزش تغذيهاى بالاترى دارد

تمرکز مواد مغذی:

 خشکسازی آب را حذف میکند و در نتيجه مقدار ليكوپن به‌ازای هر کرم افزایش مییابد؛ مقادير گزارش شده برای محصولات گوجه بسيار متغير است اما پودرها وكنسانترهها معمولاً بالاترين مقادير را دارند.

افزايش فيبر:

 ساختار فيبرى حفظ شده ودر واحد وزن بيشتر از محصولات رقيق تر است.

پایداری و نگهداری:

 پودر گوجه عمر مفيد طولانی تری دارد ودر شرايط مناسب آنتى اكسيدان هايش پایدارتر می‌مانند.

شواهد آنتیاکسیدانی:

 ليكوپن یک آنتیاکسیدان قوی است كه توانایی خنثىسازی اکسیژن تکتایی ورادیکالها را دارد؛ مرورهای علمی اثرات محافظتى آن بر سيستم قلبى-عروقى وبرخى سرطان‌ها را کزارش كرده‌اند. همچنين متاآناليزها  نشان مى دهند سطوح بالاتر ليكوپن  در خون با كاهش نسبى خطر كلى سرطان ومرگ‌ومير مرتبط است.

نكات عملى براى بهره بردارى از ارزش آنتى اكسيدانى پودر گوجه

مصرف همراه با چربى سالم: جذب ليكوپن محلول در چربى است؛ تركيب پودر گوجه باروغن زيتون يا آووكادو جذب را افزايش میدهد.

دمای پردازش و پايدارى: فرآوری حرارتی می تواند ايزومرهای ليكوپن را تغيير دهد اما اغلب زيست دسترس پذيری را افزايش میدهد؛ بنابراين محصولات فرآوری شده گاهی مفيدترند.

دوز و ايمنى: اگرچه مصرف غذايى بى خطر است، مكمل‌هاى غليظ بايد مطابق استانداردها وبا احتياط مصرف شوند؛ شواهد بالينى برای ادعاهاى درمانى هنوز قطعى نيستند.

ليكوپن یک رنگدانہ قرمز طبیعی و از خانوادہ کاروتنونیدهاست که به ویژه در گوجه فرنگی فراوان است. این مولکول با فرمول شیمیایی C40H56 به خاطر زنجيره پيوندهای دوكانه متوالى، توان آنتى اكسيدانى بالايى دارد ومیتواند راديكالهای آزاد واکسیژن تکتایی را خنثى كند؛ بنابراين در محافظت از سلولها در برابر استرس اكسيداتيو نقش مهمى ايفا مى‌كند.

کاربردها

صنايع غذايى: به عنوان رنگ طبيعى در نوشيدنىها، لبنيات، شيرينىها و محصولات آماده استفاده مى شود .

مکملهای غذایی: بهعنوان ماده مؤثره آنتیاکسیدانی در مکمل‌ها بهکار میرود.

صنايع آرايشى: در كرمها ومحصولات مراقبت از پوست بهدليل خواص محافظتى در برابر اكسيداسيون وآسيب هاى محيطى استفاده میشود.

خواص تغذيهاى وشواهد علمى

آنتى اكسيدان قوى: ليكوپن مى تواند راديكال هاى آزاد را مهار كند و از آسيب به ليبيدها، پروتئينها و   DNA و ...جلوكيرى كند

سلامت قلب: مطالعات اپيدميولوزيك نشان مى دهند مصرف رژيم هاى غنى از كاروتنوئيدها با كاهش ريسک بیماری ھای قلبى مرتبط است.

پيشكيرى از برخى سرطانها: شواهدى وجود دارد كه مصرف ليكوپن با كاهش خطر برخى سرطان ها مانند پروستات مرتبط است.

UV محافظت از پوست و چشم: مصرف ليكوپن مى تواند حساسيت پوست به اشعه UV را كاهش دهد و در پيشكيرى از دزنراسيون ماكولا نقش حمايتى داشته باشد.

چرا گوجه خشک ممكن است بهتر باشد؟

تمرکز بالای مواد مغذی: با حذف آب، مقدار لیکوپن، ویتامین‌ها و مواد معدنی در هر گرم افزایش می‌یابد؛ بنابراین گوجه خشک «پرتوان» تر از نظر آنتى اكسيدان است.

فيبر بيشتر: ساختار فيبرى حفظ شده ودر نتيجه گوجه خشک منبع بهترى برای فیبر است.

طعم و بافت ويژه: گوجه خشک طعم شيرين تر و عطر متمركزترى دارد كه در پیتزا، پاستا وسالادها ارزش افزوده ايجاد مى‌كند.

نگهداری و دسترسی فصلی: خشکسازی راهی سنتی برای نگهداری گوجه در خارج از فصل است وبا روش های خانکی یا صنعتی قابل توليد است.

(شواهد و روش هاى خشک سازى و كاربردهاى آشيزى در منابع آشيزى ومقالات تغذيه‌اى توضيح داده شدهاند)

نكات عملى و توصيه ها

براى جذب بهتر ليكون، گوجه خشک يا رب را همراه بايک منبع چربى سالم (مثلاً روغن زيتون) مصرف كنيد.

اكر دنبال افزايش فيبر وطعم متمركز هستيد، گوجه خشک یا پودر گوجه را انتخاب كنيد؛ برای پخت سريع و يكنواخت، رب مناسب تر است.

در خريد گوجه خشک به خلوص وروش خشک سازى (آفتاب، فر يا خشک كن صنعتى) توجه كنيد تا كيفيت وايمنى حفظ شود.

جمع بندى

ليكوپن یک ماده طبيعى با پتانسيل بالاى آنتى اكسيدانى است كه از كَوجه فرنكَى ومحصولات آن به راحتى قابل تأمين است. شواهد نشان می دهد مصرف منظم منابع غذایی حاوى ليكوپن مى تواند به سلامت قلب، محافظت از پوست و كاهش ریسک برخی سرطان‌ها كمک کند.